গণিত • Cumilla Board • কুমিল্লা বোর্ড ২০২২

গণিত প্রশ্ন

A=(log⁡1033−log⁡1018−log⁡101010)÷log⁡101.2B=49p+1(7p−1)p+1,C=7p+1(7p)p−1 \begin{array}{l} A=\left(\log _{10} 3 \sqrt{3}-\log _{10} \frac{1}{8}-\log _{10} 10 \sqrt{10}\right) \div \log _{10} 1.2 \ B=\frac{49^{p+1}}{\left(7^{p-1}\right)^{p+1}}, C=\frac{7^{p+1}}{\left(7^{p}\right)^{p-1}} \end{array}

  1. ক)

    (5)x+1=(53)2x−1 (\sqrt{5})^{x+1}=(\sqrt[3]{5})^{2 x-1} হলে x x এর মাননির্ণয় কর।

    (1)
  2. খ)

    প্রমাণ কর যে, A÷2.25=1 \mathrm{A} \div \sqrt{2.25}=1 .

    (2)
  3. গ)

    (B÷C)×7−2 (\mathrm{B} \div \mathrm{C}) \times 7^{-2} এর মান নির্ণয় কর।

    (3)

উত্তর ও ব্যাখ্যা

  1. ক)

    (5)x+1=(53)2x−1(\sqrt{5})^{x+1} = (\sqrt[3]{5})^{2x-1}
    বা, 5x+12=52x−135^{\frac{x+1}{2}} = 5^{\frac{2x-1}{3}}

    ভিত্তি সমান, তাই সূচক সমান: x+12=2x−13\dfrac{x+1}{2} = \dfrac{2x-1}{3}
    বা, 3x+3=4x−23x + 3 = 4x - 2
    সুতরাং x=5x = \mathbf{5}

  2. খ)

    A=(log⁡1033−log⁡1018−log⁡101010)÷log⁡101.2A = \left(\log_{10} 3\sqrt{3} - \log_{10}\dfrac{1}{8} - \log_{10} 10\sqrt{10}\right) \div \log_{10} 1.2

    বন্ধনীর ভেতরে:
    log⁡1033=log⁡10332=32log⁡103\log_{10} 3\sqrt{3} = \log_{10} 3^{\frac{3}{2}} = \dfrac{3}{2}\log_{10} 3
    −log⁡1018=log⁡108=3log⁡102-\log_{10}\dfrac{1}{8} = \log_{10} 8 = 3\log_{10} 2
    log⁡101010=log⁡101032=32\log_{10} 10\sqrt{10} = \log_{10} 10^{\frac{3}{2}} = \dfrac{3}{2}

    বন্ধনী =32log⁡103+3log⁡102−32=32(log⁡103+2log⁡102−1)= \dfrac{3}{2}\log_{10} 3 + 3\log_{10} 2 - \dfrac{3}{2} = \dfrac{3}{2}\left(\log_{10} 3 + 2\log_{10} 2 - 1\right)
    =32(log⁡103+log⁡104−log⁡1010)=32log⁡101210=32log⁡101.2= \dfrac{3}{2}\left(\log_{10} 3 + \log_{10} 4 - \log_{10} 10\right) = \dfrac{3}{2}\log_{10}\dfrac{12}{10} = \dfrac{3}{2}\log_{10} 1.2

    তাহলে A=32log⁡101.2÷log⁡101.2=32A = \dfrac{3}{2}\log_{10} 1.2 \div \log_{10} 1.2 = \dfrac{3}{2}

    আবার 2.25=1.5=32\sqrt{2.25} = 1.5 = \dfrac{3}{2}

    সুতরাং A÷2.25=32÷32=1A \div \sqrt{2.25} = \dfrac{3}{2} \div \dfrac{3}{2} = 1। (প্রমাণিত)

  3. গ)

    B=49p+1(7p−1)p+1=72(p+1)7(p−1)(p+1)=72p+2−(p2−1)=7−p2+2p+3B = \dfrac{49^{p+1}}{(7^{p-1})^{p+1}} = \dfrac{7^{2(p+1)}}{7^{(p-1)(p+1)}} = 7^{2p + 2 - (p^2 - 1)} = 7^{-p^2 + 2p + 3}

    C=7p+1(7p)p−1=7p+17p(p−1)=7p+1−p2+p=7−p2+2p+1C = \dfrac{7^{p+1}}{(7^p)^{p-1}} = \dfrac{7^{p+1}}{7^{p(p-1)}} = 7^{p + 1 - p^2 + p} = 7^{-p^2 + 2p + 1}

    B÷C=7(−p2+2p+3)−(−p2+2p+1)=72B \div C = 7^{(-p^2 + 2p + 3) - (-p^2 + 2p + 1)} = 7^2

    (B÷C)×7−2=72×7−2=70=1(B \div C) \times 7^{-2} = 7^2 \times 7^{-2} = 7^0 = \mathbf{1}

আরও প্রশ্ন অনুশীলন করতে অ্যাপে যাও

সম্পর্কিত প্রশ্ন