ক) ধারাটির প্রথম পদ a = 1 a=1 a = 1 , সাধারণ অনুপাত r = 1 5 r=\frac1{\sqrt5} r = 5 1
1 625 5 = 1 5 4 ⋅ 5 1 / 2 = 1 5 9 / 2 = ( 1 5 ) 9 \frac1{625\sqrt5}=\frac1{5^4\cdot5^{1/2}}=\frac1{5^{9/2}}=\left(\frac1{\sqrt5}\right)^9 625 5 1 = 5 4 ⋅ 5 1/2 1 = 5 9/2 1 = ( 5 1 ) 9
n n n -তম পদ = a r n − 1 = ( 1 5 ) n − 1 =ar^{n-1}=\left(\frac1{\sqrt5}\right)^{n-1} = a r n − 1 = ( 5 1 ) n − 1 হলে n − 1 = 9 ⇒ n = 10 n-1=9\Rightarrow n=10 n − 1 = 9 ⇒ n = 10
উত্তর: ১০ম পদ
খ) ধরি, প্রথম পদ a a a ও সাধারণ অনুপাত r r r ।
a r 2 = 1 2 2 ar^2=\frac1{2\sqrt2} a r 2 = 2 2 1 এবং a r 6 = 1 8 2 ar^6=\frac1{8\sqrt2} a r 6 = 8 2 1
ভাগ করে, r 4 = 1 8 2 × 2 2 = 1 4 ⇒ r 2 = 1 2 ⇒ r = 1 2 r^4=\frac{1}{8\sqrt2}\times2\sqrt2=\frac14\Rightarrow r^2=\frac12\Rightarrow r=\frac1{\sqrt2} r 4 = 8 2 1 × 2 2 = 4 1 ⇒ r 2 = 2 1 ⇒ r = 2 1
a ⋅ 1 2 = 1 2 2 ⇒ a = 1 2 a\cdot\frac12=\frac1{2\sqrt2}\Rightarrow a=\frac1{\sqrt2} a ⋅ 2 1 = 2 2 1 ⇒ a = 2 1
প্রথম ৪টি পদ: 1 2 , 1 2 , 1 2 2 , 1 4 \frac1{\sqrt2},\ \frac12,\ \frac1{2\sqrt2},\ \frac14 2 1 , 2 1 , 2 2 1 , 4 1
সমষ্টি = a ( 1 − r 4 ) 1 − r = 1 2 ( 1 − 1 4 ) 1 − 1 2 = 3 4 2 ⋅ 2 2 − 1 = 3 4 ( 2 − 1 ) = 3 ( 2 + 1 ) 4 =\frac{a(1-r^4)}{1-r}=\frac{\frac1{\sqrt2}\left(1-\frac14\right)}{1-\frac1{\sqrt2}}=\frac{3}{4\sqrt2}\cdot\frac{\sqrt2}{\sqrt2-1}=\frac{3}{4(\sqrt2-1)}=\frac{3(\sqrt2+1)}4 = 1 − r a ( 1 − r 4 ) = 1 − 2 1 2 1 ( 1 − 4 1 ) = 4 2 3 ⋅ 2 − 1 2 = 4 ( 2 − 1 ) 3 = 4 3 ( 2 + 1 )
উত্তর: 3 ( 2 + 1 ) 4 \frac{3(\sqrt2+1)}{4} 4 3 ( 2 + 1 ) (ধনাত্মক অনুপাত ধরে)
গ) ধরি, সমান্তর ধারার প্রথম পদ a a a ও সাধারণ অন্তর d d d ।
S 10 = 10 2 ( 2 a + 9 d ) = 155 ⇒ 2 a + 9 d = 31 S_{10}=\frac{10}2(2a+9d)=155\Rightarrow2a+9d=31 S 10 = 2 10 ( 2 a + 9 d ) = 155 ⇒ 2 a + 9 d = 31 ......(i)
S 20 = 20 2 ( 2 a + 19 d ) = 610 ⇒ 2 a + 19 d = 61 S_{20}=\frac{20}2(2a+19d)=610\Rightarrow2a+19d=61 S 20 = 2 20 ( 2 a + 19 d ) = 610 ⇒ 2 a + 19 d = 61 ......(ii)
(ii) − (i) করে, 10 d = 30 ⇒ d = 3 10d=30\Rightarrow d=3 10 d = 30 ⇒ d = 3
(i) এ বসিয়ে, 2 a + 27 = 31 ⇒ a = 2 2a+27=31\Rightarrow a=2 2 a + 27 = 31 ⇒ a = 2
S 25 = 25 2 { 2 × 2 + ( 25 − 1 ) × 3 } = 25 2 × 76 = 950 S_{25}=\frac{25}2\{2\times2+(25-1)\times3\}=\frac{25}2\times76=950 S 25 = 2 25 { 2 × 2 + ( 25 − 1 ) × 3 } = 2 25 × 76 = 950
উত্তর: প্রথম ২৫টি পদের সমষ্টি 950 \mathbf{950} 950