গণিত • Chattogram Board • চট্টগ্রাম বোর্ড ২০২৬

গণিত প্রশ্ন

(i) x+y=a,y+z=b,z+x=cx + y = a, y + z = b, z + x = c এবং x+y+z≠0x + y + z \neq 0
(ii) 1m+1n=6y\frac{1}{m} + \frac{1}{n} = \frac{6}{y}.

  1. ক)

    d:e=3:2d : e = 3 : 2 এবং e:f=5:4e : f = 5 : 4 হলে, f:df : d এর মান নির্ণয় কর।

    (1)
  2. খ)

    (a−z)a−1=(b−x)b−1=(c−y)c−1(a - z)a^{-1} = (b - x)b^{-1} = (c - y)c^{-1} হলে প্রমাণ কর যে, x=y=zx = y = z.

    (2)
  3. গ)

    m≠nm \neq n হলে, y+3my−3m+y+3ny−3n\frac{y + 3m}{y - 3m} + \frac{y + 3n}{y - 3n} এর মান নির্ণয় কর।

    (3)

উত্তর ও ব্যাখ্যা

  1. ক)

    d:e=3:2=15:10d:e = 3:2 = 15:10 এবং e:f=5:4=10:8e:f = 5:4 = 10:8 (ee সমান করে)।

    ∴d:e:f=15:10:8\therefore d:e:f = 15:10:8

    ∴f:d=8:15\therefore f:d = \mathbf{8:15}

  2. খ)

    ধরি, (a−z)a−1=(b−x)b−1=(c−y)c−1(a-z)a^{-1} = (b-x)b^{-1} = (c-y)c^{-1}

    ⇒a−za=b−xb=c−yc\Rightarrow \frac{a-z}{a} = \frac{b-x}{b} = \frac{c-y}{c}
    ⇒1−za=1−xb=1−yc\Rightarrow 1 - \frac{z}{a} = 1 - \frac{x}{b} = 1 - \frac{y}{c}
    ⇒za=xb=yc\Rightarrow \frac{z}{a} = \frac{x}{b} = \frac{y}{c}

    মান বসিয়ে, zx+y=xy+z=yz+x\frac{z}{x+y} = \frac{x}{y+z} = \frac{y}{z+x}

    যোগ অনুপাতের নিয়মে প্রতিটি অনুপাত =x+y+z2(x+y+z)=12= \frac{x+y+z}{2(x+y+z)} = \frac{1}{2} (x+y+z≠0x+y+z \neq 0)

    ∴2z=x+y\therefore 2z = x + y, 2x=y+z2x = y + z, 2y=z+x2y = z + x

    প্রথম দুটি বিয়োগ করে: 2z−2x=x−z⇒3z=3x⇒z=x2z - 2x = x - z \Rightarrow 3z = 3x \Rightarrow z = x
    একইভাবে 2x−2y=y−x⇒x=y2x - 2y = y - x \Rightarrow x = y

    ∴x=y=z\therefore x = y = z (প্রমাণিত)

  3. গ)

    দেওয়া আছে, 1m+1n=6y\frac{1}{m} + \frac{1}{n} = \frac{6}{y}। yy দ্বারা গুণ করে, ym+yn=6⇒y3m+y3n=2\frac{y}{m} + \frac{y}{n} = 6 \Rightarrow \frac{y}{3m} + \frac{y}{3n} = 2

    ধরি u=y3mu = \frac{y}{3m}, v=y3nv = \frac{y}{3n}, তাহলে u+v=2u + v = 2।

    y+3my−3m=u+1u−1\frac{y+3m}{y-3m} = \frac{u+1}{u-1} এবং y+3ny−3n=v+1v−1\frac{y+3n}{y-3n} = \frac{v+1}{v-1} (লব-হরকে 3m3m, 3n3n দ্বারা ভাগ করে)।

    যোগফল =(u+1)(v−1)+(v+1)(u−1)(u−1)(v−1)=2uv−2uv−(u+v)+1=2uv−2uv−1=2= \frac{(u+1)(v-1) + (v+1)(u-1)}{(u-1)(v-1)} = \frac{2uv - 2}{uv - (u+v) + 1} = \frac{2uv-2}{uv - 1} = \mathbf{2}

আরও প্রশ্ন অনুশীলন করতে অ্যাপে যাও

সম্পর্কিত প্রশ্ন