গণিত • Chattogram Board • চট্টগ্রাম বোর্ড ২০২০

গণিত প্রশ্ন

f(z)=sin⁡z f(z)=\sin z এবং g(z)=cos⁡z g(z)=\cos z

  1. ক)

    tan⁡A=34 \tan \mathrm{A}=\frac{3}{4} হলে, দেখাও যে, sin⁡A⋅cos⁡A=1225 \sin \mathrm{A} \cdot \cos \mathrm{A}=\frac{12}{25}

    (1)
  2. খ)

    প্রমাণ কর যে, f(A)1−g(A)+1−g(A)f(A)=2f(A) \frac{f(A)}{1-g(A)}+\frac{1-g(A)}{f(A)}=\frac{2}{f(A)}

    (2)
  3. গ)

    2{g(π2−θ)}2+3f(π2−θ)−3=0 2\left{g\left(\frac{\pi}{2}-\theta\right)\right}^{2}+3 f\left(\frac{\pi}{2}-\theta\right)-3=0 হলে . θ \theta এর মান নির্ণয় কর।

    (3)

উত্তর ও ব্যাখ্যা

  1. ক)

    tan⁡A=34\tan A=\dfrac34, তাই লম্ব =3=3, ভূমি =4=4, অতিভুজ =9+16=5=\sqrt{9+16}=5।

    sin⁡A=35\sin A=\dfrac35, cos⁡A=45\cos A=\dfrac45

    sin⁡A⋅cos⁡A=35×45=1225\sin A\cdot\cos A=\dfrac35\times\dfrac45=\dfrac{12}{25}। (দেখানো হলো)

  2. খ)

    বামপক্ষ =sin⁡A1−cos⁡A+1−cos⁡Asin⁡A=sin⁡2A+(1−cos⁡A)2sin⁡A(1−cos⁡A)=\dfrac{\sin A}{1-\cos A}+\dfrac{1-\cos A}{\sin A}=\dfrac{\sin^2A+(1-\cos A)^2}{\sin A(1-\cos A)}

    =sin⁡2A+1−2cos⁡A+cos⁡2Asin⁡A(1−cos⁡A)=2−2cos⁡Asin⁡A(1−cos⁡A)=2(1−cos⁡A)sin⁡A(1−cos⁡A)=2sin⁡A=2f(A)==\dfrac{\sin^2A+1-2\cos A+\cos^2A}{\sin A(1-\cos A)}=\dfrac{2-2\cos A}{\sin A(1-\cos A)}=\dfrac{2(1-\cos A)}{\sin A(1-\cos A)}=\dfrac2{\sin A}=\dfrac2{f(A)}= ডানপক্ষ। (প্রমাণিত)

  3. গ)

    g(π2−θ)=cos⁡(90∘−θ)=sin⁡θg\left(\dfrac\pi2-\theta\right)=\cos(90^\circ-\theta)=\sin\theta এবং f(π2−θ)=sin⁡(90∘−θ)=cos⁡θf\left(\dfrac\pi2-\theta\right)=\sin(90^\circ-\theta)=\cos\theta।

    শর্তমতে, 2sin⁡2θ+3cos⁡θ−3=02\sin^2\theta+3\cos\theta-3=0

    বা, 2(1−cos⁡2θ)+3cos⁡θ−3=02(1-\cos^2\theta)+3\cos\theta-3=0

    বা, 2cos⁡2θ−3cos⁡θ+1=02\cos^2\theta-3\cos\theta+1=0

    বা, (2cos⁡θ−1)(cos⁡θ−1)=0(2\cos\theta-1)(\cos\theta-1)=0

    cos⁡θ=12\cos\theta=\dfrac12 অথবা cos⁡θ=1\cos\theta=1

    cos⁡θ=1\cos\theta=1 হলে θ=0∘\theta=0^\circ (তুচ্ছ সমাধান)। cos⁡θ=12\cos\theta=\dfrac12 হলে θ=60∘\theta=60^\circ।

    সুতরাং, θ=60∘(=π3)\theta=\mathbf{60^\circ}\left(=\dfrac\pi3\right)।

আরও প্রশ্ন অনুশীলন করতে অ্যাপে যাও

সম্পর্কিত প্রশ্ন