উচ্চতর গণিত ১ম পত্র • Dhaka Board • ঢাকা বোর্ড ২০১৭

উচ্চতর গণিত ১ম পত্র প্রশ্ন

দৃশ্যকল্প-1:দৃশ্যকল্প-2: p=tan⁡θtan⁡2θtan⁡αp = \tan \theta \tan 2 \theta \tan \alpha .

  1. ক)

    sin⁡25∘+cos⁡25∘ \sin 25^{\circ}+\cos 25^{\circ} এর মান কত?

    (2)
  2. খ)

    দৃশ্যকল্প-1 হতে b এবং c এর মান নির্ণয় কর।

    (4)
  3. গ)

    দৃশ্যকল্প-2 হতে দেখাও যে, p=3 \mathrm{p}=\sqrt{3} .

    (4)

উত্তর ও ব্যাখ্যা

  1. ক)

    AI-তৈরি নমুনা উত্তর

    প্রদত্ত রাশি,
    sin⁡25∘+cos⁡25∘\sin 25^{\circ} + \cos 25^{\circ}
    =2(12sin⁡25∘+12cos⁡25∘)= \sqrt{2}\left(\frac{1}{\sqrt{2}}\sin 25^{\circ} + \frac{1}{\sqrt{2}}\cos 25^{\circ}\right)
    =2(sin⁡25∘cos⁡45∘+cos⁡25∘sin⁡45∘)= \sqrt{2}\left(\sin 25^{\circ}\cos 45^{\circ} + \cos 25^{\circ}\sin 45^{\circ}\right)
    =2sin⁡(25∘+45∘)= \sqrt{2}\sin(25^{\circ} + 45^{\circ})
    =2sin⁡70∘= \sqrt{2}\sin 70^{\circ} (বা 2cos⁡20∘\sqrt{2}\cos 20^{\circ} বা প্রায় 1.32891.3289)

    উত্তর: 2sin⁡70∘\sqrt{2}\sin 70^{\circ} বা 2cos⁡20∘\sqrt{2}\cos 20^{\circ}।

  2. খ)

    AI-তৈরি নমুনা উত্তর

    দৃশ্যকল্প-১ এর △ABC\triangle ABC-তে,
    ∠A=θ\angle A = \theta, ∠B=2θ\angle B = 2\theta, এবং ∠C=120∘\angle C = 120^{\circ}।

    আমরা জানি, ত্রিভুজের তিন কোণের সমষ্টি 180∘180^{\circ}:
    ∠A+∠B+∠C=180∘\angle A + \angle B + \angle C = 180^{\circ}
      ⟹  θ+2θ+120∘=180∘\implies \theta + 2\theta + 120^{\circ} = 180^{\circ}
      ⟹  3θ=60∘\implies 3\theta = 60^{\circ}
      ⟹  θ=20∘\implies \theta = 20^{\circ}

    অতএব,
    ∠A=20∘\angle A = 20^{\circ}
    ∠B=2θ=40∘\angle B = 2\theta = 40^{\circ}
    ∠C=120∘\angle C = 120^{\circ}
    এবং দেওয়া আছে বাহু a=BC=2a = BC = 2।

    ত্রিভুজের সাইন সূত্রানুসারে,
    asin⁡A=bsin⁡B=csin⁡C\frac{a}{\sin A} = \frac{b}{\sin B} = \frac{c}{\sin C}

    এখন,
    bsin⁡B=asin⁡A\frac{b}{\sin B} = \frac{a}{\sin A}
      ⟹  b=asin⁡Bsin⁡A=2sin⁡40∘sin⁡20∘=2(2sin⁡20∘cos⁡20∘)sin⁡20∘=4cos⁡20∘≈3.759\implies b = \frac{a \sin B}{\sin A} = \frac{2 \sin 40^{\circ}}{\sin 20^{\circ}} = \frac{2(2\sin 20^{\circ}\cos 20^{\circ})}{\sin 20^{\circ}} = 4\cos 20^{\circ} \approx 3.759

    আবার,
    csin⁡C=asin⁡A\frac{c}{\sin C} = \frac{a}{\sin A}
      ⟹  c=asin⁡Csin⁡A=2sin⁡120∘sin⁡20∘=2⋅32sin⁡20∘=3sin⁡20∘=3cosec⁡20∘≈5.064\implies c = \frac{a \sin C}{\sin A} = \frac{2 \sin 120^{\circ}}{\sin 20^{\circ}} = \frac{2 \cdot \frac{\sqrt{3}}{2}}{\sin 20^{\circ}} = \frac{\sqrt{3}}{\sin 20^{\circ}} = \sqrt{3}\operatorname{cosec} 20^{\circ} \approx 5.064

    উত্তর: b=4cos⁡20∘b = 4\cos 20^{\circ} এবং c=3sin⁡20∘c = \frac{\sqrt{3}}{\sin 20^{\circ}}।

  3. গ)

    AI-তৈরি নমুনা উত্তর

    চিত্রানুসারে, বিন্দু AA-তে একই সরলরেখার ওপর অবস্থিত কোণগুলোর সমষ্টি 180∘180^{\circ}:
    θ+α+80∘=180∘\theta + \alpha + 80^{\circ} = 180^{\circ}
    'খ' হতে পাই, θ=20∘\theta = 20^{\circ}।
    ∴20∘+α+80∘=180∘\therefore 20^{\circ} + \alpha + 80^{\circ} = 180^{\circ}
      ⟹  α=180∘−100∘=80∘\implies \alpha = 180^{\circ} - 100^{\circ} = 80^{\circ}

    দৃশ্যকল্প-২ হতে,
    p=tan⁡θtan⁡2θtan⁡αp = \tan \theta \tan 2\theta \tan \alpha
      ⟹  p=tan⁡20∘tan⁡40∘tan⁡80∘\implies p = \tan 20^{\circ} \tan 40^{\circ} \tan 80^{\circ}
    =tan⁡20∘tan⁡(60∘−20∘)tan⁡(60∘+20∘)= \tan 20^{\circ} \tan(60^{\circ} - 20^{\circ}) \tan(60^{\circ} + 20^{\circ})
    =tan⁡20∘⋅(tan⁡60∘−tan⁡20∘1+tan⁡60∘tan⁡20∘)⋅(tan⁡60∘+tan⁡20∘1−tan⁡60∘tan⁡20∘)= \tan 20^{\circ} \cdot \left(\frac{\tan 60^{\circ} - \tan 20^{\circ}}{1 + \tan 60^{\circ}\tan 20^{\circ}}\right) \cdot \left(\frac{\tan 60^{\circ} + \tan 20^{\circ}}{1 - \tan 60^{\circ}\tan 20^{\circ}}\right)
    =tan⁡20∘⋅(3−tan⁡20∘1+3tan⁡20∘)⋅(3+tan⁡20∘1−3tan⁡20∘)= \tan 20^{\circ} \cdot \left(\frac{\sqrt{3} - \tan 20^{\circ}}{1 + \sqrt{3}\tan 20^{\circ}}\right) \cdot \left(\frac{\sqrt{3} + \tan 20^{\circ}}{1 - \sqrt{3}\tan 20^{\circ}}\right)
    =tan⁡20∘⋅3−tan⁡220∘1−3tan⁡220∘= \tan 20^{\circ} \cdot \frac{3 - \tan^2 20^{\circ}}{1 - 3\tan^2 20^{\circ}}
    =3tan⁡20∘−tan⁡320∘1−3tan⁡220∘= \frac{3\tan 20^{\circ} - \tan^3 20^{\circ}}{1 - 3\tan^2 20^{\circ}}
    =tan⁡(3×20∘)= \tan(3 \times 20^{\circ})
    =tan⁡60∘= \tan 60^{\circ}
    =3= \sqrt{3}

    ∴p=3\therefore p = \sqrt{3} (দেখানো হলো)।

আরও প্রশ্ন অনুশীলন করতে অ্যাপে যাও

সম্পর্কিত প্রশ্ন