গণিত • BUET • বাংলাদেশ প্রকৌশল বিশ্ববিদ্যালয় ভর্তি পরীক্ষা ২০০১-২০০২

গণিত প্রশ্ন

11.

ইনট্রিগেট করঃ∫ x2dx/(ex^3-e-x^3)

উত্তর ও ব্যাখ্যা

AI-তৈরি নমুনা উত্তর

ধরি,
I=∫x2 dxex3−e−x3I = \int \frac{x^2 \, dx}{e^{x^3} - e^{-x^3}}

ধরি, x3=zx^3 = z
  ⟹  3x2 dx=dz  ⟹  x2 dx=dz3\implies 3x^2 \, dx = dz \implies x^2 \, dx = \frac{dz}{3}

অতএব,
I=13∫dzez−e−z=13∫ez dze2z−1I = \frac{1}{3} \int \frac{dz}{e^z - e^{-z}} = \frac{1}{3} \int \frac{e^z \, dz}{e^{2z} - 1}

আবার ধরি, ez=u  ⟹  ez dz=due^z = u \implies e^z \, dz = du

I=13∫duu2−1I = \frac{1}{3} \int \frac{du}{u^2 - 1}
=13⋅12⋅1ln⁡∣u−1u+1∣+c= \frac{1}{3} \cdot \frac{1}{2 \cdot 1} \ln \left| \frac{u - 1}{u + 1} \right| + c
=16ln⁡∣ez−1ez+1∣+c= \frac{1}{6} \ln \left| \frac{e^z - 1}{e^z + 1} \right| + c
=16ln⁡∣ex3−1ex3+1∣+c= \frac{1}{6} \ln \left| \frac{e^{x^3} - 1}{e^{x^3} + 1} \right| + c

যেখানে cc একটি সমাকলন ধ্রুবক।

আরও প্রশ্ন অনুশীলন করতে অ্যাপে যাও

সম্পর্কিত প্রশ্ন