উচ্চতর গণিত ১ম পত্র • Dinajpur Board • দিনাজপুর বোর্ড ২০২৫
উচ্চতর গণিত ১ম পত্র প্রশ্ন

- ক)(2)
দেখাও যে, sec(x2+π4)=22−2sinx \sec \left(\frac{x}{2}+\frac{\pi}{4}\right)=\frac{2}{\sqrt{2-2 \sin x}} .
- খ)(4)
প্রমাণ কর যে, 16sinB3sin5B3sin7B3=cosecB 16 \sin \frac{B}{3} \sin \frac{5 B}{3} \sin \frac{7 B}{3}=\operatorname{cosec} B .
- গ)(4)
A=45∘ A=45^{\circ} এবং c=(3+1) c=(\sqrt{3}+1) সে.মি. হলে ABC A B C ত্রিভুজের ক্ষেত্রফল নির্ণয় কর।
উত্তর ও ব্যাখ্যা
- ক)
AI-তৈরি নমুনা উত্তর
ডানপক্ষ (= \frac{2}{\sqrt{2-2\sin x}}
= \frac{2}{\sqrt{2(1 - \sin x)}}
= \frac{2}{\sqrt{2\left(1 - \cos\left(\frac{\pi}{2} - x\right)\right)}}
= \frac{2}{\sqrt{2 \cdot 2\sin^2\left(\frac{\pi}{4} - \frac{x}{2}\right)}}
= \frac{2}{2\sin\left(\frac{\pi}{4} - \frac{x}{2}\right)}
= \frac{1}{\cos\left(\frac{\pi}{2} - \left(\frac{\pi}{4} - \frac{x}{2}\right)\right)}
= \frac{1}{\cos\left(\frac{x}{2} + \frac{\pi}{4}\right)}
= \sec\left(\frac{x}{2} + \frac{\pi}{4}\right) =) বামপক্ষ।
(দেখানো হলো) - খ)
AI-তৈরি নমুনা উত্তর
উদ্দীপকের চিত্র হতে পাই, (B = 30^\circ)।
বামপক্ষ (= 16 \sin \frac{B}{3} \sin \frac{5B}{3} \sin \frac{7B}{3}
= 16 \sin \frac{30^\circ}{3} \sin \frac{5 \times 30^\circ}{3} \sin \frac{7 \times 30^\circ}{3}
= 16 \sin 10^\circ \sin 50^\circ \sin 70^\circ
= 16 \sin 10^\circ \sin(60^\circ - 10^\circ) \sin(60^\circ + 10^\circ))আমরা জানি, (\sin \theta \sin(60^\circ - \theta) \sin(60^\circ + \theta) = \frac{1}{4}\sin 3\theta)।
এখানে (\theta = 10^\circ) বসালে,
(= 16 \times \frac{1}{4} \sin(3 \times 10^\circ)
= 4 \sin 30^\circ
= 4 \times \frac{1}{2}
= 2)আবার, ডানপক্ষ (= \operatorname{cosec} B = \operatorname{cosec} 30^\circ = 2)
(\therefore 16 \sin \frac{B}{3} \sin \frac{5B}{3} \sin \frac{7B}{3} = \operatorname{cosec} B)।
(প্রমাণিত) - গ)
AI-তৈরি নমুনা উত্তর
দেওয়া আছে,
(A = 45^\circ)
উদ্দীপকের চিত্রানুসারে, (B = 30^\circ)
বাহু (c = (\sqrt{3} + 1)) সে.মি.আমরা জানি, ত্রিভুজের তিন কোণের সমষ্টি (180^\circ)।
(\therefore C = 180^\circ - (A + B) = 180^\circ - (45^\circ + 30^\circ) = 180^\circ - 75^\circ = 105^\circ)এখন,
(\sin C = \sin 105^\circ = \sin(60^\circ + 45^\circ)
= \sin 60^\circ \cos 45^\circ + \cos 60^\circ \sin 45^\circ
= \frac{\sqrt{3}}{2} \cdot \frac{1}{\sqrt{2}} + \frac{1}{2} \cdot \frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{3} + 1}{2\sqrt{2}})সাইন সূত্রানুসারে,
(\frac{a}{\sin A} = \frac{c}{\sin C}
\implies a = \frac{c \sin A}{\sin C} = \frac{(\sqrt{3} + 1) \sin 45^\circ}{\frac{\sqrt{3} + 1}{2\sqrt{2}}} = \frac{\frac{1}{\sqrt{2}}}{\frac{1}{2\sqrt{2}}} = 2) সে.মি.(\therefore \Delta ABC)-এর ক্ষেত্রফল (= \frac{1}{2} a c \sin B
= \frac{1}{2} \times 2 \times (\sqrt{3} + 1) \times \sin 30^\circ
= (\sqrt{3} + 1) \times \frac{1}{2} = \frac{\sqrt{3} + 1}{2}) বর্গ সে.মি.
(\approx 1.366) বর্গ সে.মি.উত্তর: (\frac{\sqrt{3} + 1}{2}) বর্গ সে.মি. (বা প্রায় (1.366) বর্গ সে.মি.)
আরও প্রশ্ন অনুশীলন করতে অ্যাপে যাও