ক)AI-তৈরি নমুনা উত্তর
ধরি, I=∫tanxdx=∫cosxsinxdx
মনে করি, u=cosx
∴du=−sinxdx⇒sinxdx=−du
∴I=∫u−du=−ln∣u∣+c=−ln∣cosx∣+c
=ln∣(cosx)−1∣+c=ln∣secx∣+c (দেখানো হলো)।
খ)AI-তৈরি নমুনা উত্তর
দেওয়া আছে, f(x)=x+1 এবং g(x)=ex
∴f(x−1)=(x−1)+1=x
এবং {f(x)}2=(x+1)2
প্রদত্ত যোগজ,
I=∫{f(x)}2f(x−1)g(x)dx=∫(x+1)2xexdx
=∫ex[(x+1)2x]dx
=∫ex[(x+1)2(x+1)−1]dx
=∫ex[x+11−(x+1)21]dx
আমরা জানি, ∫ex[u(x)+u′(x)]dx=exu(x)+c
এখানে, u(x)=x+11 হলে, u′(x)=−(x+1)21
∴I=x+1ex+c (Ans.)
গ)AI-তৈরি নমুনা উত্তর
দেওয়া আছে, f(x)=x+1
∴f(x−1)=x
তাহলে, {f(x−1)}2=x2
প্রদত্ত যোগজ,
I=∫−22x216−x2dx
যেহেতু F(x)=x216−x2 একটি যুগ্ন অপেক্ষক (F(−x)=F(x)),
∴I=2∫02x216−x2dx
ধরি, x=4sinθ⇒dx=4cosθdθ
যখন x=0, θ=0; যখন x=2, sinθ=21⇒θ=6π
∴I=2∫0π/6(16sin2θ)16−16sin2θ⋅(4cosθdθ)
=2∫0π/6(16sin2θ)(4cosθ)(4cosθ)dθ
=2×256∫0π/6sin2θcos2θdθ
=512∫0π/641(2sinθcosθ)2dθ
=128∫0π/6sin2(2θ)dθ
=64∫0π/62sin2(2θ)dθ
=64∫0π/6(1−cos4θ)dθ
=64[θ−4sin4θ]0π/6
=64[6π−4sin(2π/3)−(0−0)]
=64[6π−43/2]=64[6π−83]
=332π−83 (Ans.)