গণিত • Jashore Board • যশোর বোর্ড ২০২৬

গণিত প্রশ্ন

23−sin⁡2θ+13+2tan⁡2θ=p \frac{2}{3 - \sin^2 \theta} + \frac{1}{3 + 2 \tan^2 \theta} = p এবং 2sin⁡2A−3sin⁡A+1=q 2\sin^2 A - 3\sin A + 1 = q .

  1. ক)

    প্রমাণ কর যে, 11+cos⁡R+11−cos⁡R=2cosec⁡2R \frac{1}{1 + \cos R} + \frac{1}{1 - \cos R} = 2\operatorname{cosec}^2 R .

    (1)
  2. খ)

    প্রমাণ কর যে, p=1 p = 1 .

    (2)
  3. গ)

    q=0 q = 0 হলে, A A এর মান নির্ণয় কর, যেখানে A A সূক্ষ্মকোণ।

    (3)

উত্তর ও ব্যাখ্যা

  1. ক)

    বামপক্ষ =11+cos⁡R+11−cos⁡R=(1−cos⁡R)+(1+cos⁡R)(1+cos⁡R)(1−cos⁡R)=21−cos⁡2R=2sin⁡2R=2cosec⁡2R==\dfrac1{1+\cos R}+\dfrac1{1-\cos R}=\dfrac{(1-\cos R)+(1+\cos R)}{(1+\cos R)(1-\cos R)}=\dfrac2{1-\cos^2R}=\dfrac2{\sin^2R}=2\operatorname{cosec}^2R= ডানপক্ষ। (প্রমাণিত)

  2. খ)

    3+2tan⁡2θ=3cos⁡2θ+2sin⁡2θcos⁡2θ=2+cos⁡2θcos⁡2θ3+2\tan^2\theta=\dfrac{3\cos^2\theta+2\sin^2\theta}{\cos^2\theta}=\dfrac{2+\cos^2\theta}{\cos^2\theta} (কারণ 2sin⁡2θ+2cos⁡2θ=22\sin^2\theta+2\cos^2\theta=2)

    আবার 3−sin⁡2θ=2+(1−sin⁡2θ)=2+cos⁡2θ3-\sin^2\theta=2+(1-\sin^2\theta)=2+\cos^2\theta

    সুতরাং p=22+cos⁡2θ+cos⁡2θ2+cos⁡2θ=2+cos⁡2θ2+cos⁡2θ=1p=\dfrac2{2+\cos^2\theta}+\dfrac{\cos^2\theta}{2+\cos^2\theta}=\dfrac{2+\cos^2\theta}{2+\cos^2\theta}=1। (প্রমাণিত)

  3. গ)

    q=0q=0 হলে 2sin⁡2A−3sin⁡A+1=02\sin^2A-3\sin A+1=0

    বা, 2sin⁡2A−2sin⁡A−sin⁡A+1=02\sin^2A-2\sin A-\sin A+1=0

    বা, 2sin⁡A(sin⁡A−1)−1(sin⁡A−1)=02\sin A(\sin A-1)-1(\sin A-1)=0

    বা, (2sin⁡A−1)(sin⁡A−1)=0(2\sin A-1)(\sin A-1)=0

    ∴sin⁡A=12\therefore\sin A=\dfrac12 অথবা sin⁡A=1\sin A=1

    sin⁡A=12\sin A=\dfrac12 হলে A=30∘A=30^\circ; sin⁡A=1\sin A=1 হলে A=90∘A=90^\circ, যা সূক্ষ্মকোণ নয়।

    সুতরাং, A=30∘A=\mathbf{30^\circ}।

আরও প্রশ্ন অনুশীলন করতে অ্যাপে যাও

সম্পর্কিত প্রশ্ন