গণিত • CUET • চট্টগ্রাম প্রকৌশল ও প্রযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় ভর্তি পরীক্ষা ২০১৩-২০১৪

গণিত প্রশ্ন

6.

(a) মান নির্ণয় কর: ∫0π/2dxsin⁡x+cos⁡x\int_{0}^{\pi/2} \frac{dx}{\sin x + \cos x}(b) y2=xy^2 = x বক্ররেখা এবং y=xy = x সরলরেখা দ্বারা সীমাবদ্ধ ক্ষেত্রের ক্ষেত্রফল নির্ণয় কর।

উত্তর ও ব্যাখ্যা

AI-তৈরি নমুনা উত্তর

(a) ধরি,
I=∫0π/2dxsin⁡x+cos⁡xI = \int_{0}^{\pi/2} \frac{dx}{\sin x + \cos x}
আমরা জানি, sin⁡x+cos⁡x=2(12cos⁡x+12sin⁡x)=2cos⁡(x−π4)\sin x + \cos x = \sqrt{2}\left(\frac{1}{\sqrt{2}}\cos x + \frac{1}{\sqrt{2}}\sin x\right) = \sqrt{2}\cos\left(x - \frac{\pi}{4}\right)
অতএব,
I=12∫0π/2sec⁡(x−π4)dxI = \frac{1}{\sqrt{2}} \int_{0}^{\pi/2} \sec\left(x - \frac{\pi}{4}\right) dx
=12[ln⁡∣sec⁡(x−π4)+tan⁡(x−π4)∣]0π/2= \frac{1}{\sqrt{2}} \left[ \ln\left|\sec\left(x - \frac{\pi}{4}\right) + \tan\left(x - \frac{\pi}{4}\right)\right| \right]_{0}^{\pi/2}
=12[ln⁡∣sec⁡π4+tan⁡π4∣−ln⁡∣sec⁡(−π4)+tan⁡(−π4)∣]= \frac{1}{\sqrt{2}} \left[ \ln\left|\sec\frac{\pi}{4} + \tan\frac{\pi}{4}\right| - \ln\left|\sec\left(-\frac{\pi}{4}\right) + \tan\left(-\frac{\pi}{4}\right)\right| \right]
=12[ln⁡(2+1)−ln⁡(2−1)]= \frac{1}{\sqrt{2}} [ \ln(\sqrt{2} + 1) - \ln(\sqrt{2} - 1) ]
=12ln⁡(2+12−1)=12ln⁡(2+1)2=2ln⁡(2+1)= \frac{1}{\sqrt{2}} \ln\left(\frac{\sqrt{2}+1}{\sqrt{2}-1}\right) = \frac{1}{\sqrt{2}} \ln(\sqrt{2}+1)^2 = \sqrt{2}\ln(\sqrt{2}+1)

(b) প্রদত্ত সমীকরণদ্বয়: y2=xy^2 = x এবং y=xy = x
ছেদবিন্দুর জন্য, x2=x  ⟹  x(x−1)=0  ⟹  x=0,1x^2 = x \implies x(x - 1) = 0 \implies x = 0, 1
সীমিত অঞ্চলের ক্ষেত্রফল:
A=∫01(x−x)dx=[23x3/2−x22]01=23−12=16 বর্গ এককA = \int_{0}^{1} (\sqrt{x} - x) dx = \left[ \frac{2}{3}x^{3/2} - \frac{x^2}{2} \right]_{0}^{1} = \frac{2}{3} - \frac{1}{2} = \frac{1}{6} \text{ বর্গ একক}

উত্তর: (a) 2ln⁡(2+1)\sqrt{2}\ln(\sqrt{2}+1) এবং (b) 16\frac{1}{6} বর্গ একক।

আরও প্রশ্ন অনুশীলন করতে অ্যাপে যাও

সম্পর্কিত প্রশ্ন