AI-তৈরি নমুনা উত্তর
প্রদত্ত ফাংশন: f ( x ) = x + 2 sin x f(x) = x + 2\sin x f ( x ) = x + 2 sin x , যেখানে x ∈ [ 0 , 2 π ] x \in [0, 2\pi] x ∈ [ 0 , 2 π ]
\textbf{গুরুমান ও লঘুমান নির্ণয়:}
f ′ ( x ) = 1 + 2 cos x f'(x) = 1 + 2\cos x f ′ ( x ) = 1 + 2 cos x
চরম মানের জন্য f ′ ( x ) = 0 f'(x) = 0 f ′ ( x ) = 0
⟹ 1 + 2 cos x = 0 \implies 1 + 2\cos x = 0 ⟹ 1 + 2 cos x = 0
⟹ cos x = − 1 2 \implies \cos x = -\frac{1}{2} ⟹ cos x = − 2 1
∴ x = 2 π 3 , 4 π 3 \therefore x = \frac{2\pi}{3}, \frac{4\pi}{3} ∴ x = 3 2 π , 3 4 π [যেহেতু x ∈ [ 0 , 2 π ] x \in [0, 2\pi] x ∈ [ 0 , 2 π ] ]
আবার, f ′ ′ ( x ) = − 2 sin x f''(x) = -2\sin x f ′′ ( x ) = − 2 sin x
১. x = 2 π 3 x = \frac{2\pi}{3} x = 3 2 π বিন্দুতে:
f ′ ′ ( 2 π 3 ) = − 2 sin ( 2 π 3 ) = − 3 < 0 f''\left(\frac{2\pi}{3}\right) = -2\sin\left(\frac{2\pi}{3}\right) = -\sqrt{3} < 0 f ′′ ( 3 2 π ) = − 2 sin ( 3 2 π ) = − 3 < 0
সুতরাং, x = 2 π 3 x = \frac{2\pi}{3} x = 3 2 π বিন্দুতে ফাংশনটির গুরুমান রয়েছে।
∴ \therefore ∴ গুরুমান = f ( 2 π 3 ) = 2 π 3 + 2 sin ( 2 π 3 ) = 2 π 3 + 3 = f\left(\frac{2\pi}{3}\right) = \frac{2\pi}{3} + 2\sin\left(\frac{2\pi}{3}\right) = \frac{2\pi}{3} + \sqrt{3} = f ( 3 2 π ) = 3 2 π + 2 sin ( 3 2 π ) = 3 2 π + 3
২. x = 4 π 3 x = \frac{4\pi}{3} x = 3 4 π বিন্দুতে:
f ′ ′ ( 4 π 3 ) = − 2 sin ( 4 π 3 ) = 3 > 0 f''\left(\frac{4\pi}{3}\right) = -2\sin\left(\frac{4\pi}{3}\right) = \sqrt{3} > 0 f ′′ ( 3 4 π ) = − 2 sin ( 3 4 π ) = 3 > 0
সুতরাং, x = 4 π 3 x = \frac{4\pi}{3} x = 3 4 π বিন্দুতে ফাংশনটির লঘুমান রয়েছে।
∴ \therefore ∴ লঘুমান = f ( 4 π 3 ) = 4 π 3 + 2 sin ( 4 π 3 ) = 4 π 3 − 3 = f\left(\frac{4\pi}{3}\right) = \frac{4\pi}{3} + 2\sin\left(\frac{4\pi}{3}\right) = \frac{4\pi}{3} - \sqrt{3} = f ( 3 4 π ) = 3 4 π + 2 sin ( 3 4 π ) = 3 4 π − 3
\textbf{Point of Inflection (অনমনীয় বিন্দু) নির্ণয়:}
Point of Inflection এর জন্য f ′ ′ ( x ) = 0 f''(x) = 0 f ′′ ( x ) = 0
⟹ − 2 sin x = 0 \implies -2\sin x = 0 ⟹ − 2 sin x = 0
⟹ sin x = 0 \implies \sin x = 0 ⟹ sin x = 0
ব্যবধি ( 0 , 2 π ) (0, 2\pi) ( 0 , 2 π ) এর অভ্যন্তরে x = π x = \pi x = π
x = π x = \pi x = π এর বামে f ′ ′ ( x ) < 0 f''(x) < 0 f ′′ ( x ) < 0 এবং ডানে f ′ ′ ( x ) > 0 f''(x) > 0 f ′′ ( x ) > 0 , অর্থাৎ বক্রতা পরিবর্তিত হয়।
x = π x = \pi x = π হলে, y = f ( π ) = π + 2 sin π = π y = f(\pi) = \pi + 2\sin\pi = \pi y = f ( π ) = π + 2 sin π = π
∴ \therefore ∴ Point of Inflection হলো ( π , π ) (\pi, \pi) ( π , π ) ।